Duygusal Olarak Yoran Çevreleri Tanımak
Bazı çevreler bizi besler; bazıları sessizce yorar. Klinik Psikolog Nesibe Dinç ile bu farkı tanımak üzerine bir bakış.
Hayatımızdaki bazı ilişkiler bizi besler; bazıları sessizce yorar. Yoran ilişkiler çoğu zaman büyük olaylarla değil; tekrarlanan küçük etkileşimlerle birikir. Klinik Psikolog Nesibe Dinç bu birikimi tanımayı süreçte birlikte konuşmayı önerir.
Yoran bir ilişkinin işaretleri çoğu zaman bedensel düzlemde belirir. Görüşme öncesi mide bulantısı, görüşme sonrası baş ağrısı, görüşme sırasında nefesin daralması; sinir sisteminin verdiği sinyallerdir. Bu sinyalleri yargılamak yerine adlandırmak değerli bir adımdır.
Yoran ilişkilerin bazı ortak özellikleri vardır: tek yönlü duygusal yük (hep dinleyen taraf olmak), eleştirinin sıkça gelmesi, başarınızın küçültülmesi ya da kıskanılması, sürekli bir kriz alanı taşımak. Bu özelliklerden bir-iki tanesi geçici olabilir; ama uzun süreli ve tutarlı bir örüntü oluşturuyorsa dikkat ister.
Bazı durumlarda yoran ilişki bir aile üyesidir; bazen bir arkadaş, bazen bir iş arkadaşı, bazen bir partnerdir. Bu kişilerin niyeti çoğu zaman kötü değildir; ama etki sürdürülebilir değildir. Niyet ile etki arasındaki bu ayrım önemlidir.
Yoran bir ilişkide ilk adım, ilişkiyi koparmak değil; sınır kurmaktır. Görüşme sıklığını azaltmak, konuşma sürelerini sınırlamak, hangi konuların paylaşılacağını seçmek; bu küçük adımlar ilişkinin yapısını değiştirir. Klinik Psikolog Nesibe Dinç bu süreci kişiye özgü olarak birlikte tasarlamayı önerir.
Bazı durumlarda sınır yetmeyebilir; ilişkiden uzaklaşmak bir tercih olabilir. Bu kararı tek başına vermek zordur; bu yüzden bir profesyonel alanda birlikte konuşmak yardımcı olur. Klinik Psikolog Nesibe Dinç bu süreci yargısız bir alanda taşır.
Pratikte yardımcı olan birkaç dayanak şunlardır:
Pratik notlar
- Görüşme öncesi ve sonrası bedensel sinyalleri gözlemlemek değerlidir.
- Görüşme süresini sınırlamak nazik bir adımdır.
- Hangi konuların paylaşılacağını seçmek meşrudur.
- Niyet ile etki arasındaki ayrım önemlidir.
- İlişkiden uzaklaşma kararı zaman ve destekle netleşir.
Yoran ilişkileri tanımak bir suçlama değil; kendi sinir sistemine yer açan bir alandır. Klinik Psikolog Nesibe Dinç ile yapılan görüşmelerde bu örüntü yargısız bir alanda birlikte değerlendirilir.
Sizi tekrar tekrar yoran bir ilişki örüntüsü fark ediyorsanız, Klinik Psikolog Nesibe Dinç ile ilk görüşme yararlı olabilir. Bu yazı Klinik Psikolog Nesibe Dinç'in klinik gözlemlerine dayanır.
Özet
Duygusal olarak yoran çevreleri tanımak bir suçlama değil; kendi alanına yer açmaktır. Klinik Psikolog Nesibe Dinç ile ilk görüşmede bu örüntü birlikte değerlendirilebilir.
Bu yazı klinik değerlendirmenin yerine geçmez. Yoğun zorlanma sürdüğünde ilk görüşme için iletişime geçmek önerilir; akut kriz durumlarında 112 ya da yakın bir sağlık kuruluşuna başvurmak uygundur.
Sıkça Sorulan Sorular
- Bir ilişkinin beni yorduğunu nasıl anlarım?
- Yoran ilişkilerin işaretleri çoğu zaman önce bedende belirir: görüşme öncesi mide bulantısı, sonrasında baş ağrısı ya da sırasında nefesin daralması gibi. Bunlar sinir sisteminin verdiği sinyallerdir. Bu sinyalleri yargılamak yerine adlandırmak, örüntüyü tanımada değerli bir adım olabilir.
- Duygusal olarak yoran bir çevrenin ortak özellikleri nelerdir?
- Sık görülen özellikler arasında tek yönlü duygusal yük yani hep dinleyen taraf olmak, sık gelen eleştiri, başarınızın küçültülmesi ya da kıskanılması ve sürekli bir kriz atmosferi taşımak sayılabilir. Bunlardan bir ikisi geçici olabilir; ancak uzun süreli ve tutarlı bir örüntü oluşturuyorsa dikkat ister.
- Beni yoran kişi kötü niyetli olmasa da bu ilişkiden rahatsızsam ne yapmalıyım?
- Niyet ile etki farklı şeylerdir; bir kişinin niyeti kötü olmasa bile etkisi sizin için sürdürülebilir olmayabilir. Bu ilişkileri tanımak bir suçlama değil, kendi alanınıza yer açma çabasıdır. Bu örüntüyü yargısız bir alanda değerlendirmek için bir ilk görüşme faydalı olabilir.